Bình Ngô Đại Cáo – Từ áng hùng văn đến sắc vóc sơn mài
“Bình Ngô Đại Cáo” của thi hào Nguyễn Trãi thường được biết đến như một Bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của dân tộc Việt Nam vào thế kỷ XV. Tại Dinh Độc Lập, tinh thần áng hùng văn ấy được thể hiện qua tác phẩm sơn mài “Bình Ngô Đại Cáo” của họa sĩ Nguyễn Văn Minh, hiện đang được trưng bày tại phòng Trình Quốc thư.
Tác phẩm thể hiện quang cảnh buổi đại lễ sau thắng lợi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống quân Minh. Ở trung tâm bức tranh, khu vực nghi lễ nổi bật với các hàng người, cờ xí và đoàn quân được tổ chức thành nhiều lớp, tạo nên không khí trang trọng, đông đảo và hào hùng. Phía sau là hình ảnh dãy núi Trường Sơn nối tiếp nhau, trải dài gần suốt chiều ngang bức tranh, làm nền cho toàn bộ cảnh tượng phía trước [1].
Ở phần dưới của bức tranh, cảnh vật trở nên gần gũi hơn với đời sống của người dân qua hình ảnh cây cối, nhà cửa và đồng ruộng. Cách tổ chức nhiều lớp hình ảnh cùng sự đối lập giữa các sắc độ trầm – sáng không chỉ gợi khí thế của thời khắc chiến thắng mà còn thể hiện hình ảnh một đất nước đang trở lại với đời sống thái bình.
Bức tranh được thực hiện trong quá trình trang trí Dinh Độc Lập vào giữa năm 1966 bởi công ty Mỹ nghệ Mê Linh. Theo hồ sơ được lưu giữ, tác phẩm có kích thước 8,20m x 4,70m, với đơn giá được ghi nhận là 2.000.000 đồng [2]. Tác phẩm được xếp vào danh mục các công trình mỹ thuật “dành riêng”, không áp dụng hình thức đấu giá như một số thiết bị nội thất khác của Dinh.
Từ áng hùng văn của Nguyễn Trãi, “Bình Ngô Đại Cáo” đã được thể hiện bằng ngôn ngữ hội họa sơn mài. Hình ảnh chiến thắng không chỉ được hiện lên qua đoàn quân, cờ xí và không gian đại lễ, mà còn được nối dài qua núi sông, ruộng đồng và cuộc sống thanh bình của người dân. Tinh thần của áng hùng văn thế kỷ XV được chuyển hóa thành một biểu tưởng về chiến thắng, độc lập và thái bình của dân tộc.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Bảng mô tả việc trang trí phòng Trình Quốc Thư của trang trí gia Nguyễn Văn Minh, Hồ sơ số 23620, phông Phủ Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II. [2] Bảng khai giá những tác phẩm mỹ thuật trang trí trong 2 phòng Khánh tiết và Trình ủy nhiệm thư tại Dinh Độc Lập của công ty Mê Linh, Hồ sơ số 11712, phông Phủ Tổng thống Việt Nam Cộng hòa, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II.
