Kiến trúc Dinh Độc Lập
Dinh Độc Lập là một công trình kiến trúc tiêu biểu do Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ thiết kế. Công trình được khởi công ngày 01/7/1962 và khánh thành ngày 31/10/1966. Công trình mang phong cách hiện đại kết hợp hài hòa với tinh thần kiến trúc truyền thống Á Đông, thể hiện qua tổng thể mặt bằng, đường nét, biểu tượng và không gian sử dụng.
Tổng thể mặt bằng Dinh được bố trí theo hình chữ CÁT (吉), tượng trưng cho sự tốt lành và may mắn. Trung tâm Dinh là Phòng Trình Quốc thư. Tầng thượng được gọi là Tứ phương vô sự lầu, hình chữ KHẨU (口), thể hiện tinh thần đề cao giáo dục và tự do ngôn luận. Chữ Khẩu khi kết hợp với cột cờ chính giữa tạo thành hình chữ TRUNG (中), hàm ý đề cao đức trung kiên trong xây dựng dân chủ.
Các đường nét mái hiên và ban công tạo thành hình chữ TAM (三), gợi quan niệm “dân chủ hữu tam”: Nhân – Minh – Võ, mong muốn đất nước phát triển dựa trên những con người đủ phẩm chất, trí tuệ và bản lĩnh. Ba nét gạch ngang kết hợp với nét sổ dọc hình thành chữ VƯƠNG (王); thêm kỳ đài phía trên tạo nên hình chữ CHỦ (主), tượng trưng cho chủ quyền quốc gia. Toàn bộ mặt tiền với ban công tầng 2, tầng 3, mái hiên và hai cột gỗ tạo thành chữ HƯNG (興), mang ý nghĩa cầu chúc quốc thái dân an, đất nước hưng thịnh.
Thủ pháp thiết kế Dinh Độc Lập của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ
Vẻ đẹp kiến trúc của Dinh còn được thể hiện qua rèm hoa đá bao quanh tầng 2, mô phỏng những đốt trúc thanh tao – một hình ảnh được cách điệu từ “cửa bàn khoa” của cung điện ở Cố đô Huế. Rèm hoa đá không chỉ tạo điểm nhấn thẩm mỹ mà còn giúp điều hòa ánh sáng tự nhiên.
Không gian nội thất bên trong sử dụng các đường nét thẳng, mạch lạc, thể hiện quan niệm “chính đại quang minh”. Các hành lang, đại sảnh và phòng chức năng được bố trí cân đối, trang nhã và phù hợp với công năng sử dụng.
Khu nhà chính hình chữ T có diện tích mặt bằng 4.500 m², cao 26m, nằm ở vị trí trung tâm khu đất. Đây từng là nơi ở và làm việc của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa. Công trình gồm 03 tầng lầu, 02 gác lửng, 01 sân thượng, 01 tầng nền và 01 tầng hầm, với tổng diện tích sử dụng 20.000 m² với gần 100 phòng, mỗi phòng đều có chức năng và phong cách trang trí riêng phù hợp mục đích sử dụng.
Phía trước Dinh là thảm cỏ hình oval đường kính 102m, mang lại cảm giác thoáng đãng và êm dịu cho du khách. Chạy dọc chiều ngang đại sảnh là hồ nước hình bán nguyệt, trong hồ thả sen và súng, gợi nhớ hình ảnh hồ nước thanh bình tại các đình, chùa cổ của Việt Nam.
Xung quanh Dinh là hệ thống thảm cỏ, vườn cây cổ thụ, cây kiểng quý và 04 sân quần vợt phía sau khu nhà chính, góp phần tạo cảnh quan xanh mát và hài hòa cho toàn bộ di tích.
Ngoài khối nhà chính, tại góc phải hướng đường Nguyễn Du có một tòa nhà 2 tầng mang phong cách kiến trúc Pháp, được xây dựng cùng thời với Dinh Norodom. Hiện nay, công trình này đang được sử dụng để trưng bày chuyên đề “Từ Dinh Norodom đến Dinh Độc Lập”.
Phía góc trái theo đường Nguyễn Thị Minh Khai có một nhà bát giác đường kính 4m, xây trên gò đất cao, không xây tường bao, mái ngói cong cổ kính, là không gian nghỉ mát và thư giãn.
Khuôn viên Dinh có diện tích 120.000 m² (300m × 400m), được giới hạn bởi bốn tuyến đường chính:
- Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa ở phía Đông Bắc (mặt chính của Dinh);
- Đường Huyền Trân Công Chúa ở phía Tây Nam (mặt sau của Dinh);
- Đường Nguyễn Thị Minh Khai ở phía Tây Bắc (bên trái Dinh);
- Đường Nguyễn Du ở phía Đông Nam (bên phải Dinh).
Kiến trúc Dinh Độc Lập là một tổng thể hài hòa giữa hiện đại và truyền thống, thể hiện tư duy sáng tạo của Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ. Công trình không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc về triết lý Á Đông, chủ quyền quốc gia và khát vọng hòa bình – thịnh vượng.
