Sáng 11/11/2026, tại Phòng Khánh tiết, Dinh Độc Lập, Hội trường Thống Nhất phối hợp với Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch tổ chức Tọa đàm khoa học “Ký ức – Di sản – Sáng tạo đương đại”. Tọa đàm đặt ra một vấn đề có ý nghĩa lâu dài: làm thế nào để những giá trị của Dinh Độc Lập không chỉ được bảo tồn nguyên vẹn, mà còn tiếp tục được nhận diện, diễn giải, trao truyền và tạo nên sức sống mới trong đời sống đương đại?
Tham dự tọa đàm có PGS.TS. Lê Thị Thu Hiền, Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bà Trần Thị Ngọc Diệp, nguyên Giám đốc Hội trường Thống Nhất; TS. Lê Thị Minh Lý, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia; Ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM; cùng nhiều nhà khoa học, chuyên gia về lịch sử, kiến trúc, bảo tồn, văn hóa, bảo tàng và quản trị di sản.
Phát biểu khai mạc, ông Bùi Hữu Toàn, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Văn phòng Chính phủ, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Hội trường Thống Nhất, nhấn mạnh Dinh Độc Lập không chỉ là công trình kiến trúc tiêu biểu của Việt Nam thế kỷ XX mà còn là không gian hội tụ nhiều lớp giá trị lịch sử, văn hóa và ký ức. Theo ông, chính sự đan xen giữa kiến trúc và lịch sử, giữa vật thể và ký ức, giữa giá trị nguyên gốc và những lớp ý nghĩa được bồi đắp theo thời gian đã tạo nên bản sắc riêng của Dinh Độc Lập; đồng thời đặt ra yêu cầu phải liên tục đổi mới phương pháp nghiên cứu, nhận diện và diễn giải di tích trong bối cảnh đương đại.
Từ góc nhìn quản lý nhà nước về văn hóa, ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cho rằng bảo tồn di tích không chỉ dừng ở việc gìn giữ hiện trạng, mà quan trọng hơn là làm thế nào để “đánh thức” các giá trị ký ức, đưa di sản hòa cùng dòng chảy của đời sống hôm nay. Ông nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa phương thức diễn giải, ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng trải nghiệm và từng bước phát huy di sản như một nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội.
Từ nền tảng đó, sáu tham luận khoa học đã mở ra một mạch tiếp cận đa chiều đối với Dinh Độc Lập. TSKH.KTS. Ngô Viết Nam Sơn đặt di tích trong cấu trúc không gian trung tâm lịch sử TP.HCM; TS. Nguyễn Thị Hậu tiếp cận từ khảo cổ học và ký ức đô thị; GS.TS. Phan Thị Thu Hiền gợi mở khái niệm “di sản sống”; TS. Lê Thị Minh Lý nhìn Dinh Độc Lập như một “bảo tàng ký ức”; TS. Dương Đức Minh mở rộng thảo luận sang kinh tế di sản và tư duy tuần hoàn; trong khi ông Nguyễn Hải Ninh tập trung vào khả năng tiếp cận di sản của công chúng trẻ.
Điểm gặp nhau giữa các góc nhìn là nhận thức rằng bảo tồn không đồng nghĩa với “đóng băng” di sản. Nhưng sáng tạo cũng không có nghĩa là khai thác di tích bằng mọi giá. Những hình thức diễn giải mới, ứng dụng công nghệ, giáo dục di sản hay trải nghiệm văn hóa chỉ thực sự có ý nghĩa khi dựa trên tri thức khoa học, tôn trọng tính xác thực, tính toàn vẹn và sự tôn nghiêm của di tích.
Phiên thảo luận do TS. Tạ Duy Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch trực tiếp điều phối tiếp tục làm rõ những giá trị cần ưu tiên gìn giữ, cách đổi mới diễn giải và giáo dục di sản, cũng như các điều kiện về nguồn lực và phối hợp để những gợi mở khoa học có thể được tiếp tục nghiên cứu trong thực tiễn.
Phát biểu trao đổi, định hướng tại Tọa đàm, PGS.TS. Lê Thị Thu Hiền, Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nhận diện đầy đủ và khoa học các lớp giá trị của Dinh Độc Lập, đặt công tác bảo tồn trong mối quan hệ hài hòa với diễn giải, giáo dục và phát huy giá trị di sản. Từ góc độ quản lý chuyên ngành, bà lưu ý các sáng kiến và hình thức tiếp cận mới cần được nghiên cứu thận trọng, dựa trên cơ sở khoa học, tôn trọng tính xác thực, tính toàn vẹn và giá trị lịch sử của di tích; đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị trực tiếp quản lý di tích, giới nghiên cứu và các bên liên quan để những giá trị của Dinh Độc Lập tiếp tục được trao truyền một cách bền vững trong đời sống đương đại.
Sau tọa đàm, Hội trường Thống Nhất sẽ tiếp tục tổng hợp, phân tích và nghiên cứu các ý kiến, đề xuất trên cơ sở luận cứ khoa học, yêu cầu chuyên môn, nguyên tắc bảo tồn và điều kiện thực tiễn của di tích. Giá trị bền vững của Dinh Độc Lập vì thế không chỉ được đo bằng mức độ nguyên vẹn của những dấu tích được gìn giữ, mà còn bằng năng lực làm cho các lớp giá trị lịch sử, kiến trúc, văn hóa và ký ức tiếp tục được nhận diện đúng, diễn giải có chiều sâu và truyền đạt một cách có ý nghĩa tới các thế hệ kế tiếp. Khi quá khứ được bảo tồn bằng tri thức, được tiếp cận bằng đối thoại và được trao truyền bằng những phương thức phù hợp với đời sống đương đại, di sản không chỉ được gìn giữ, mà còn tiếp tục tạo ra giá trị cho hiện tại và tương lai.
